تعمیر و نگهداشت دیگ بخار را می توان همانند نام آن به دو قسمت تقسیم بندی نمود. در وهله اول نگه داری از سیستم اهمیت دارد و در این مرحله با بررسی دقیق سیستم و بازرسی های دوره ای از صحت عملکرد دستگاه ها اطمینان حاصل می شود. سپس با استفاده از رویه هایی که گفتیم در این مقاله می توان با انجام تمیزکاری های دوره ای به سرویس نمودن سیستم می پردازیم و از تحمیل هزینه های سنگین تعمیر سیستم و انفجار دیگ بخار جلوگیری نمود.

در وهله دوم در شرایطی که سیستم بصورت اجتناب ناپذیر نیاز به تعمیرات داشته باشد، تعمیرات انجام می شود. این تعمیرات در ابتدا می تواند توسط اپراتور صورت گرفته و در صورت پیچیده بودن مشکلات توسط نیروهای آموزش دیده و مجرب تعمیرات انجام شود. در ادامه به بررسی این موارد در دیگ بخار پرداخته شده است.

انواع روش های تعمیر و نگهداشت دیگ بخار

تعمیر و نگهداشت دیگ بخار توسط اپراتور می تواند بصورت روزانه، هفتگی، ماهانه، فصلی، شش ماهه و سالانه صورت پذیرد که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.

نحوه سرويس هاي روزانه تعمیر و نگهداشت دیگ بخار

1. شير ورودي آب به داخل شيشه آب نما را ببنديد و شير تخليه آن را باز نماييد. بخار بايد به سرعت از شيشه ها عبور نمايد اجازه دهيد براي ۲۰-۱۵ ثانيه بخار خارج شود. شير تخليه آب نما را ببنديد و شير ورودي آن را باز کنيد. آب بايد به سرعت وارد شيشه آب نما گردد. چنانچه اين عمل به کندي انجام شود يکي از مجراها مسدود شده که بايد در اولين فرصت رفع اشکال شود.
2. شير تخليه ديگ بخار را باز کنيد و اجازه دهيد تخليه براي مدت چند ثانيه ادامه یابد. (اين عمل جهت کاستن از املاح موجود در آب صورت مي گيرد)
3. در صورت کثيف بودن شيشه بازديد شعله در قسمت عقب ديگ مي بايست تميز گردد.
4. شعله کم (low) و شعله زياد (High) را بازديد نماييد. این مورد یکی از موارد مهم در تعمیر و نگه داشت دیگ بخار است.
5. فنجانک (cupدر ديگ هاي بزرگ)‌ و نازل (Nozzle در ديگ هاي کوچک) مشعل به صورت روزانه توسط پارچه و پارافين و يا گازوئيل تميز نمایید. توجه: براي انجام موارد فوق به هيچ وجه از ابزار برنده و يا نوک تيز استفاده نشود زيرا در صورت تکرار نازل يا فنجانک از تعادل خارج شده و بايد آنرا تعويض نمود.
6. اجزاي مشعل را بايد تميز نگه داشت. روغن هاي نشت شده را به طور روزانه پاک نموده و محل نشت نيز بايد آب بندي گردد. ادامه چرخش شير تا انتها به مدت ۱۰ ثانيه پاکسازي مجراي بخار را انجام دهيد با چرخش عکس عقربه اي ساعت به حالت نرمال برگرديد.

سرويس هفتگي ديگ هاي بخار

1. در حالتي که مشعل روشن است با حضور مسئول تأسيسات ديگ هاي بخار کليد پمپ تغذيه آب را روي حالت خاموش قرار دهید و بگذاريد در اثر تبخير، سطح آب پايين رود تا به علامت کم آبي روي شيشه آب نما برسد. در اين وضعيت، بايد مشعل خاموش و چراغ مربوط به سطح آب کم (low water level) روشن و زنگ خطر شروع به کار نمايد. توسط کليد مربوطه زنگ را قطع و اجازه دهيد آنقدر بخار خارج گردد تا به سطح آب خيلي کم (Extra) برسد. در اين لحظه چراغ مربوط به سطح آب خيلي کم روشن و آژير شروع به کار مي کند. صداي آژير را توسط کليد مربوطه قطع و پس از اينکه مراحل به خوبي کنترل شد پمپ تغذيه آب را روشن و آبگيري را کامل کرده و مشعل را روشن نماييد. اين مراحل جهت اطمينان از عملکرد سيستم کنترل آب انجام مي شود. ديگ نمي بايست مدت زيادي در حالت کم آبي بسيار (Extra low water level) باقي بماند.
2. تجهيزات هشدار دهنده ديگ از قبيل زنگ ها و لامپ ها را کنترل نماييد. این مورد یکی از موارد مهم در تعمیر و نگه داشت دیگ بخار است.
3. چنانچه در مراحل فوق اشکالي مشاهده شد سريعاً جهت رفع آن اقدام و درصورت عدم موفقيت با نماينده مجاز شرکت تماس حاصل فرماييد.
4. صافي پمپ تغذيه را کنترل نموده و در صورت نياز آن را تميز نماييد.
5. وقتي که مشعل در حال کار است چشم الکتريکي را از جاي خود خارج کنيد شعله بايد بلافاصله قطع و چراغ اخطار روشن و آژير شروع به کار نمايد. بدين ترتيب مدار کنترل شعله بررسي مي گردد.
6. چشم الکتريکي را با پارچه اي نرم و تميز پاک کرده و در جاي خود قرار دهيد.
7. الکترودهاي جرقه زن و فنجانک سوخت و يا نازل را کنترل و در صورت مشاهده رسوب تميز نماييد.
8. اتصالات دمپر هوا و سوخت را کنترل نماييد.

مراحل سرويس هاي ماهانه جهت تعمیر و نگهداشت دیگ بخار

1. ياطاقان هاي پروانه دمنده را گريس کاري کنيد.
2. موتورهاي الکتريکي را طبق دستورالعمل کارخانه سازنده روغن کاري نماييد.
3. پمپ تغذيه را از نظر نشت و يا ايجاد سر و صدا بررسي کنيد.
4. صافي سوخت را بازديد کرده و در صورت نياز با گازوئيل شستشو نماييد. این مورد یکی از موارد مهم در تعمیر و نگه داشت دیگ بخار است.
5. صافي پمپ آب را باز کرده و درصورت لزوم رسوب ها و گرفتگي احتمالي آن را رفع و صافي را کاملاً تميز نماييد.
6. کليه اتصالات و شيرها را از نظر نشت کنترل کرده و در صورت اشکال آن ها را رفع نماييد.

سرويس هاي فصلي ديگ هاي بخار

1. مشعل را کاملاً تميز کرده و از نظر نشت کنترل کنيد.
2. لوله هاي پاس ۲ و ۳ را (درصورت وجود دوده در لوله) توسط برس مخصوص تميز نماييد.
3. با رعايت کليه نکات ايمني دريچه هاي آدم رو و دست رو را باز کرده داخل ديگ را از نظر رسوب و زنگ زدگي به صورت کامل بازديد نماييد.

سرویس شش ماهه دیگ بخار

1. تمیز نمودن شیر قطع کن
2. خارج و تمیز نمودن گرمکن سوخت
3. بازرسی آجر های نسوز
4. تمیز نمودن پمپ سوخت
5. تمیز کاری صافی ها
6. بررسی تراز کوپلینگ هوا

سرویس سالانه دیگ بخار جهت تعمیر و نگهداشت دیگ بخار

1. تمیز کاری لوله آتشخوار
2. بازرسی سیستم آب تغذیه
3. انجام تست هیدرو استاتیک