دیگ بخار مخصوصا دیگ های بخار فایر تیوب در صنایع غذایی کاربرد زیادی دارند. (جهت مشاهده انواع دیگ بخار به مقاله ای با همین نام مراجعه فرمایید). از این دیگ بخار و در حالت کلی از بخار برای پخت و پز، گرمایش، شست و شو، استرلیزه کردن، خشک کردن، رطوبت دهی و تخمیر استفاده می شود. دلیل استفاده از بخار در این سیستم ها، ظرفیت گرمایی و انتقال راحت آن در سیستم برای استفاده در فرایند است. با توجه به کاربرد های فراوان بویلر ها در این صنعت، در این مقاله به بررسی کاربرد دیگ بخار در صنایع غذایی می پردازیم.

کاربرد دیگ بخار در صنایع غذایی گوناگون

همانطور که گفته شد از بخار برای ایجاد حرارت، رطوبت و استرلیزاسیون در این صنعت استفاده می شود. از این رو می توان گفت که دیگ بخار در تولید فرآورده های زیر کاربرد دارد.

• تولید فرآورده های لبنی
• تولید رب و سس گوجه فرنگی
• تولید گیاهان گلخانه ای
• تولید کیک و کلوچه
• پرورش قارچ
• تولید قند
• تولید انواع نوشیدنی ها

کاربرد دیگ بخار در صنایع غذایی بخش لبنی

در این صنعت از بخار جهت تولید حرارت دهی به منظوره پاستوریزاسیون و استرلیزاسیون مواد لبنی استفاده می شود. همچنین جهت شست و شوی طروف و تهیه شیر خشک از بخار در سیستم استفاده می شود. در حالت کلی می توان بخار را جزء لاینفک از این صنعت در نظر گرفت.

کاربرد دیگ بخار در صنایع غذایی بخش تولید رب و سس گوجه فرنگی

در این صنعت جهت حرارت دهی به منظور پخت رب و تولید سس های گوجه فرنگی از بخار و در پی آن دیگ بخار استفاده می شود. با توجه به نیاز این فرآورده به دما مورد نظر جهت پخت پوره های گوجه فرنگی معمولا از بخار استفاده می شود. همچنین در بعضی موارد جهت جداسازی پوست گوجه ها نیز ابتدا آن ها را در معرض بخار قرار می هند.

کاربرد دیگ بخار در پرورش گیاهان گلخانه ای

در گلخانه ها به منظور ایجاد رطوبت و گرمای مناسب از بخار استفاده می شود. گرما و رطوبت تاثیر بسزایی در روند تولید و پرورش انواع گیاهان دارند. از این رو می توان گفت که قلب تپنده یک گلخانه را بخار و دیگ بخار آن تشکیل می دهد. همچنین جهت آفت کشی گیاهان نیز معمولا از بخار در گلخانه ها استفاده می شود.

کاربرد دیگ بخار در صنایع غذایی بخش تولید کیک و کلوچه

مانند دیگر فرآورده ها از بخار و دیگ بخار جهت پخت و پز و شست و شو در این فرآورده استفاده می شود. علاوه بر آن جهت غلیظ یا رقیق نمودن مایع شکلات نیز در این فرآورده از بخار استفاده می شود. بخار پز کردن در این روش باعث ایجاد تردی و طعمی مناسب در کیک و کلوچه می شود.

کاربرد بویلر در تولید قارچ

در این فرآورده به منظور تامین رطوبت و حرارت از بخار استفاده می شود. دیگ بخار مورد استفاده بسته به ظرفیت واحد تولیدی می تواند تغییر نماید. همچنین جهت ضد عفونی نمودن و از بین بردن باکتری ها معمولا از بخار تولیدی در بویلر ها استفاده می شود.

کاربرد بویلر در تولید قند

از بخار به منظور غلیظ یا رقیق نمودن شربت قند که شامل آب و شکر است، استفاده می شود. پس از آن به منظور متبلور سازی و حرارت دهی در سیستم از دیگ بخار استفاده می شود. همانطور که گفته شد موارد استفاده از بخار و دیگ بخار در صنایع غذایی به رطوبت دهی، گرمادهی، ضد عفونی و پختن منتهی می شود و می توان گفت وجود بخار علاوه بر تسهیل نمودن و افزایش بهره وری واحد ها، به عنوان جزء غیر قابل انکار در این سیستم ها تبدیل شده است.

مزیت استفاده از دیگ بخار بجای دیگ روغن داغ در صنایع غذایی

معمولا جهت تولید بخار و آب گرم در سیستم ههای موجود در واحد های صنایع غذایی از دیگ بخار، دیگ آبگرم و دیگ روغن داغ استفاده می شود. البته به دلیل مزیت های دیگه بخار که در ادامه بیان می شود معمولا از این روش جهت انجام فرآیند استفاده می شود. مزیت های دیگ بخار نسبت به دیگ روغن داغ شامل موارد زیر است:

• هزینه بهره برداری پایین
• انرژی حرارتی بالا بخار 
• تراکم پایین بخار
• عدم نیاز به پمپ جهت پمپاژ روغن
• سرعت جابجایی بالا